1
Het telefoontje van die grote klant, die met paniek in de stem eist om de portfolio aan te passen op de huidige fluctuaties in de markt. Hoe kon dit nu gebeuren? Dit paniekgedrag sluit totaal niet aan bij de antwoorden op de risico inventarisatievragen. Aan het ontwerp van de vragen kan het ook niet liggen, het is aangetoond dat de lijsten betrouwbaar zijn, bijna iedereen gebruikt ze, indrukwekkende rapporten tonen aan dat het een uitstekende tool is om risicotolerantie vast te stellen. 

En uw score is… 

De score op de risico-inventarisatie is de basis bij het zorgvuldig in kaart brengen van wensen, doelen, verwachte opbrengsten en beleggingshorizon. Hiermee wordt de investering van de cliënt ingedeeld in een objectieve beleggingscategorie met vaak in percentages aangegeven standaardafwijkingen of weinig tot de verbeelding sprekende benamingen. Met deze indeling stopt het risico-inventarisatieproces en wordt de belegger in spe ingedeeld geadviseerd. 

Meten is weten

Vanuit wetenschappelijk oogpunt missen de risico-inventarisatie-tests zeker een paar belangrijke pijlers. De validiteit is niet goed onderbouwd en de tests zijn niet onderworpen aan een peer-review. Risicotolerantie heeft verschillende aspecten waarvan het belangrijkste aspect, het gedrag, geheel onderbelicht blijft. De bereidheid om risico’s te tolereren is heel iets anders dan de individuele bodemgrens om risico’s te accepteren. Om de daadwerkelijke risicotolerantie in kaart te brengen, zal er meer afgewogen moeten worden dan er nu voorhanden is aan standaardvragen. 

Risico’s van de risico-inventarisatie 

Tolerantie betekent “verdraagzaamheid van afwijkingen”. De tests willen een gedragsaspect duiden door feitenkennis te meten. De tests zijn niet meer dan een aantal “kies het goede antwoord” vragen die je iedere avond in diverse TV-programma’s voorbij ziet komen. 

In de praktijk blijkt er een enorm verschil te zijn tussen de daadwerkelijke risicotolerantie en de  ingevulde vragenlijst. Net als dat we op de bank thuis de juiste antwoorden weten terwijl de deelnemers aan de Quiz op tv het geldbedrag mislopen, reageren we zelf heel anders wanneer we daadwerkelijk in de situatie komen te verkeren zodra we met euro’s te maken krijgen.   

Geslacht en het weer van vandaag

Onderzoek wijst uit dat mannen over het algemeen meer bereid zijn tot het nemen van risico’s dan vrouwen, althans dat is de uitkomst  van de ingevulde risico-inventarisatielijsten. Aa